Een zeer ruim aanbod

Streekproducten, erkende streekproducten, streekgebonden producten, hoeveproducten, lokale producten... Verschillende termen voor hetzelfde, of toch niet? Vaak heerst er verwarring over wat er nu juist met elke term bedoeld wordt. Daarom hier een overzicht van de verschillende benamingen en bijbehorende criteria.

Erkend streekproduct

Vlaanderen kent tal van traditionele en ambachtelijke streekproducten. De meesten zijn echter weinig tot niet gekend. Om deze typische producten te beschermen en te promoten, riep VLAM (Vlaams centrum voor agro- en visserijmarketing) in 2004 het label ‘streekproduct.be’ in het leven. Bij dit label horen vijf criteria:

  • Bereid met grondstoffen uit de streek
  • Bereid in de streek van oorsprong
  • Naar ambachtelijke wijze vervaardigd
  • Het product bestaat minstens 25 jaar
  • Door de bevolking aanvaard als traditioneel streekeigen product

Voldoet een product aan deze voorwaarden, dan kan de producent een aanvraag indienen tot erkenning. Na advies van de beoordelingscommissie oordeelt de sectorgroep streekproducten van VLAM of het label al dan niet toegekend wordt. Vanaf de erkenning mag de producent, mits het betalen van een kleine jaarlijkse bijdrage, het bijbehorende logo gebruiken en neemt VLAM het product mee in de gezamenlijke promotiecampagne.

Het label is niet enkel een erkenning voor de inspanningen van de producent. Het zorgt ook voor herkenning door de consument. Zie je het VLAM-label op de verpakking van het product staan, dan weet je dat het product aan bovenstaande vijf criteria voldoet. Jaarlijks wordt bij verschillende labelhouders steekproefsgewijs gecontroleerd of het product nog steeds op ambachtelijke en traditionele manier geproduceerd wordt. Je kunt als consument dus zeker zijn dat je het authentieke product proeft!

Streekproducten in de provincie Antwerpen

Binnen de provincie Antwerpen gebruiken we criteria die sterk aansluiten bij deze van VLAM, namelijk:

  • Bereid met grondstoffen uit de streek
  • Bereid in de streek van oorsprong
  • Naar ambachtelijke wijze vervaardigd en dit voor minstens 10 jaar
  • Door de bevolking aanvaard als streekeigen product

Producenten die ambitie hebben om een erkenning van VLAM te behalen, kunnen aanpassingen doorvoeren op vlak van grondstoffen, de productieplaats, de bereidingswijze en de bekendheid bij de bevolking. Het aantal jaren kan je echter niet beïnvloeden, tenzij je een loopje neemt met de geschiedenis. Vandaar dat in het hoeve- en streekproductenbeleid van de provincie Antwerpen deze grens verlaagd is tot 10 jaar. Zo willen we producenten met potentie aanmoedigen om door te groeien tot een door VLAM erkend streekproduct.

Als provinciale overheid voeren we zelf geen controles uit bij de producenten. De onderverdeling op basis van de criteria gebeurt met gegevens die door de producent zelf opgegeven worden. We vertrouwen hier op hun eerlijkheid. De provincie Antwerpen heeft dus geen officiële erkenningsprocedure, noch een officieel label dat producenten op hun product kunnen plaatsen. Toch willen we een onderscheid maken tussen producten met erkenningspotentie en de andere. Vandaar de opdeling tussen streekproducten en streekgebonden producten.

Streekgebonden product

Voor een aantal producten zijn deze vier criteria echter eveneens niet haalbaar, denk maar aan een nieuw product dat nog steeds 10 jaar moet wachten. Ook ziet een producent zich soms genoodzaakt om de productie te verhuizen buiten de provincie Antwerpen, bv. wanneer er geen mogelijkheid tot uitbreiding is op de oorspronkelijke productieplaats. Toch hebben deze producten vaak een binding met de streek: ze werden er vroeger gemaakt, hun naam verwijst ernaar... Consumenten weten vaak niet waar het gemaakt wordt en beschouwen sommige producten als “iets van bij ons” terwijl het soms 100 kilometer verder gemaakt wordt. Een goede promotiecampagne kan er toe leiden dat men een product precies al jaren kent, zelfs als het nog maar pas bestaat.

Het uitsluiten van deze producten zou tot verwarring bij de consument leiden. Hierbij komt dat deze producten dikwijls een wezenlijke bijdrage tot de streekidentiteit leveren en ook een (indirecte) positieve economische stimulans leveren. Vandaar dat we als provincie Antwerpen ook deze producten willen meenemen in onze Lekkers met Strekencampagne.

Omdat een binding met de streek een constante is tussen al deze producten, spreken we in de provincie Antwerpen dan ook van “streekgebonden producten”. Die bekendheid is dus een verplicht criterium. Hiernaast moet het product aan twee van de drie andere criteria voldoen. Nieuwe producten die buiten de provinciegrenzen gemaakt worden vallen dus buiten de Lekkers met Strekencampagne.

Hoeveproduct

Hoeveproducten worden geproduceerd en/of verwerkt op een actief land- of tuinbouwbedrijf van een land- of tuinbouwer in hoofd- of bijberoep. Hoeveproducten kunnen zowel primaire producten (o.a. melk, eieren, groenten, fruit, vlees en aardappelen) zijn als verwerkte producten (o.a. yoghurt, verse en harde kazen, boter, versneden groenten, fruitsap, confituur en vleesbereidingen). De producten worden hoofdzakelijk ter plaatse of via korte keten (markt, voedselteams...) verkocht. Door professionalisering en samenwerking kan men een aantal, voornamelijk verwerkte hoeveproducten ook in de horeca, winkels en grootwarenhuizen terug vinden.

Kraakverse producten recht van bij de boer dus!

Lokaal product

Deze term wordt in het hoeve- en streekproductenbeleid van de provincie Antwerpen niet gebruikt. Lokaal legt de nadruk op de nabijheid van een product. Een product uit Limburg, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant of Nederland kan voor sommige inwoners van onze provincie meer “lokaal” zijn dan een product uit de Antwerpse Kempen, Scheldeland, Mechelen of (stad) Antwerpen. Bij Lekkers met Streken ligt de focus op producten die een binding hebben met de provincie Antwerpen, iets wat met lokale producten van net buiten onze provinciegrenzen niet het geval is. Voor overkoepelende organisaties of grootwarenhuisketens zijn die provinciegrenzen echter minder belangrijk, waardoor zij het lokale karakter meer uitspelen.